Bałtyk prawie całkowicie otoczony jest lądami, jest więc przykładem morza śródziemnego. Powierzchnia zlewiska wynosi 1721238 km2, co stanowi około 17% powierzchni kontynentu europejskiego. Bałtyk posiada połączenie z Morzem Północnym poprzez Cieśninę Duńską. Wymiana wód z oceanem jest niewielka przez co wody Bałtyku są słabo zasolone. Bałtyk jest przykładem mora szelfowego, przez co nie należy do [...]
Posts under ‘morza i oceany’
Cyrkulacja powierzchniowa i oceaniczna
Cyrkulacja powierzchniowa obejmuje ruchy wody w powierzchniowej warstwie oceanu (do głębokości 200-500m). Wzbudzają je przeważające wiatry, tj. pasaty i wiatry zachodnie, a na Oceanie Indyjskim dodatkowo monsuny. Pasaty wzbudzają prądy przyrównikowe wiejące na wszystkich oceanach. Wiatry zachodnie, wiejące z północnego zachodu na półkuli północne i południowego zachodu na półkuli południowej, wzbudzają ruch wody w średnich [...]
Mały i duży obieg wody w przyrodzie
Krążenie wody w przyrodzie jest procesem stałym, a ilość wody biorąca w niej udział może wykazywać roczne wahania w zależności na przykład od ilości energii słonecznej docierającej do Ziemi. Ilość wody uczestnicząca obecnie w obiegu jest prawdopodobnie stała.
W cyklu hydrologicznym wyróżnia się obieg duży i mały. Pierwszy to parowanie wody z powierzchni oceanów, przemieszczanie się [...]
Charakterystyka falowania w morzach i oceanach
Falowanie stanowi swoisty rodzaj ruchu cząsteczek, który jest ściśle związany z siłą ciężkości oraz lepkością. Powstaje w wyniku zaburzenia równowagi powierzchniowej warstwy wody, będącej następstwem oddziaływania określonej siły. Co ważne, w ruchu falowym transport energii zachodzi bez jednoczesnego przemieszczania masy. Fale oceaniczne można podzielić następująco:
* Wiatrowe – powstające w wyniku tarcia stycznego, zjawisko najczęstsze
* Pływowe [...]
Rodzaje prądów morskich
Prądy morskie możemy podzielić ze względu na przyczyny powstania:
· Gęstościowe – generowane wskutek różnić gęstości w różnych częściach oceanu
· Dryfowe – powstają wskutek dłuższego oddziaływania wiatru na powierzchnię
· Wiatrowe – powstają podczas krótkotrwałego oddziaływania wiatru na powierzchnię
· Pływowe – będące następstwem przypływów i odpływów
· Kompensacyjne – dążące do wyrównania poziomu wód
Podział ze względu na długotrwałość [...]
Czynniki wpływające na rozmieszczenie opadów
Kondensacja pary wodnej – proces skupiania cząstek pary wodnej w maleńkie kropelki na cząsteczkach zwanych jądrami kondensacji. Jest ona konieczna do powstania opadu.
Rozmieszczenie opadów zależy od:
* Ukształtowania terenu
* Kierunku przesuwania się mas powietrza
* Odległości od morza
* Prądów oceanicznych (ciepłe sprzyjają opadom)
Pływy
Pływy to długookresowe oscylacje swobodnej przestrzeni morza pobudzane oddziaływaniem sił przyciągania Księżyca i Słońca. Są to największe i najregularniejsze okresowe wahania poziomu wód. Składają się na nie pionowe oscylacje powierzchni i poziome przesunięcia mas wodnych. Rytmiczność pływów przebiega dwuetapowo
* przejście od stanu najniższego do maksymalnego (wysoka woda) – przypływ
* stopniowe obniżanie się poziomu do minimum [...]
Duże i małe formy dna oceanicznego.
Wśród wielkich form dna oceanicznego wydzielić możemy:
* Szelf
Forma zatopiona stanowiąca kontynuację warunków topograficznych, geomorfologicznych i geologicznych obszarów kontynentalnych. Średni zasięg szelfu wyznacza najczęściej izobata 200m. Specyficznym rodzajem szelfu jest delta naniesiona przez koryt wielkich rzek. Szelf jest obszarem o najintensywniejszym wykorzystaniu przez człowieka.
* Skłon kontynentalny wraz z jego podnóżem
Jest to strefa diastroficzna (powstająca z deformacji [...]
Świat zwierzęcy w morzach i oceanach
Wśród zwierząt w morzach i oceanach najważniejszą rolę odgrywa nekton – organizmy swobodnie pływające w oceanach:
* Ssaki – kręgowce stałocieplne oddychające powietrzem.
Walenie, delfiny, morświny, foka pospolita, mors, wydra morska,, uchatki, syreny (manaty, diugonie), krowa morska Stellera,
* Ptaki morskie
Pingwiny, pelikany, rybitwy, piaskowce, mewy
* Gady morskie
Węże morskie, żółwie morskie, legwan, gawial
* Kałamarnice, jak na przykład Kalmar
* Ryby [...]
Osady dna morskiego
Osady denne niosą ogrom informacji o historii rozwoju dna morskiego i oceanicznego. Za podstawę klasyfikacji osadów dennych przyjmuje się najczęściej frakcję, rodzaj materiału, skład chemiczny, a także głębokość i genezę osadu. W zależności od składu granulometrycznego wydziela się następujące typy osadów: psefity (ponad 2mm) – żwiry, otoczaki, głazy; psamity (od 0,1mm do 2mm) – piaski; [...]