Hydrologia Rotating Header Image

Duże i małe formy dna oceanicznego.

Wśród wielkich form dna oceanicznego wydzielić możemy:

* Szelf

Forma zatopiona stanowiąca kontynuację warunków topograficznych, geomorfologicznych i geologicznych obszarów kontynentalnych. Średni zasięg szelfu wyznacza najczęściej izobata 200m. Specyficznym rodzajem szelfu jest delta naniesiona przez koryt wielkich rzek. Szelf jest obszarem o najintensywniejszym wykorzystaniu przez człowieka.

* Skłon kontynentalny wraz z jego podnóżem

Jest to strefa diastroficzna (powstająca z deformacji litosfery) i stanowi przejście od płytkiego dna szelfu do basenu oceanicznego. Mieści się w granicach izobat 200 i 3000m. Stanowi 18,1% powierzchni oceanów. Średnie nachylenie wynosi 4 stopnie 17 minut. Często w strefie skłony spotyka się głębokie wcięcia w kształcie litery V. Spełniają one rolę jakby koryta, którym jest transportowany materiał ze strefy szlefu.

* Właściwe baseny oceaniczne

Zalegają na głębokości 3000 – 6000m. Zajmują około 73,1% powierzchni Wszechoceanu. Charakteryzują się bardzo małym spadkiem (poniżej 0,5 stopnia). Rozczłonkowanie dna na baseny wpływa na charakter prądów głębinowych i cyrkulację mas wodnych.

* Rowy oceaniczne

Stromościenne wąskie obniżenia dna oceanicznego stanowiące najgłębsze jego części. Szerokość w granicach 40-120km, zróżnicowana długość. Mimo znacznego oddalenia od lądu na ich dnie spotyka się piaski i żwiry. W ich obrębie występują największe anomalie siły ciążenia.

* Grzbiety śródoceaniczne

Wyniesienia dna wyróżniające się nieregularną topografią, dużymi spadkami stoków, a ich wysokości porównać można z masywami górskimi na lądzie. Zbudowane są z law bazaltowych. W obrębie środkowej części grzbietu występuje dolina ryftowa.

* Strefy przejściowe z basenami mórz przybrzeżnych i łukami wyspowymi

Miejsca przekształceń jednej formy planetarnej w drugą. Znaczną część tych form stanowią baseny mórz przykontynentalnych. Łuki wysp dzieli się na pojedyncze, podwójne i złożone, a ze względu na budowę na wulkaniczne i niewulkaniczne.

Wśród wielkich form dna oceanicznego występuje cały szereg form mniejszych w postaci obniżeń i wzniesień. Wyróżnić można wśród nich:

* Rafy koralowe

Tworzone przez korale, glony wapienne, otwornice, mięczaki i inne. Tworzą one w wyniku procesów życiowych spójne formy wapienne. Do wytworzenia rafy potrzebne jest duże naświetlenie, temperatura wody w granicach 18-35 stopni, oraz zasolenie w granicach 27-40 promili dlatego też rafy tworzą się w wodach do głębokości 40-50m. Wyróżnia się 3 podstawowe typy raf: brzeżne, barierowe i atole.

* Szczyty izolowanych wzniesień

Formy najczęściej o stromych zboczach. Stanowią je najczęściej formy wulkaniczne wystające ponad abisalne dno. Dzielą się na góry podmorskie (wystające ponad lustro wody) i guyoty (ścięty wierzchołek pod wodą).

* Progi oddzielające obniżenia
* Ławice, określające wzniesienia dna morskiego
* Mielizny i płycizny
* Kosy podwodne i rewy
* Owalne zagłębienia, rynny, rozcięcia erozyjne.

Podobne zagadnienia

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.